9.SINIF DİL ve ANLATIM EKOYAY CEVAPLARI SAYFA 59-70

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><b><span style="color: blue;">2014-2015 9. Sınıf EKOYAY Dil ve Anlatım kitabı Cevapları</span></b></span><div><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><b><span style="color: blue;">Ses Bilgisi ve Telaffuz (Söyleyiş) </span></b></span></div><div><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><b><span style="color: red;">sayfa 59-70</span></b><br />■<b> Atatürk’ün “Nutuk” adlı kitabından metinler okuyunuz.</b><br /><b>■ Bölgenizin yerel konuşmasına ait ses kayıtları veya yazılı metinler bulunuz</b><br />ZVİT’İN AVCILARI BİLE Bİ BAŞGA OLURDU ESKİDEN…<a name="more"></a><br />Gocana’m köşe başına oturmuş, kendi halinde sessizlik içindeydi. Hal hatır sormak bahanesiyle yanına yaklaştım. “Gocana’yı gonuşdurayım biraz dedim kendi kendime.”<br /> “Gocana” dedim.<br />“Hıhh” dedi bana. Ben ekledim. “Gocana, dedem iyi bir avcı mıydı?”<br />“Teneşirde yunsun onun avcılığı, bana .oku yedirecekti.” dedi. Ben gülmeye başladım.<br />“De hele bi anlat neyimiş şu .ok, mok mevzusu” dedim.<br />“Oyuklara galasıca, senin derdin de beni gonuşdurmak gayrı. Ben bilmez miyim ki?”dedi.<br />Gocana başladı anlatmaya: Haylı oldu. Deden nekmet ağşamdan avcı arkadaşlarıyla gavilleşmiş. Üç gişiymişler. Gecenin bi dünü yatağından kalktı geyinip, eline gafesdeki kekliğini, omzuna da dolma tüfengini asdı goyuldu yayla yoluna.<br />Olanları songradan anlattı gayrı bana. Ne halt ettiklerini. Ben de ondan duyduklarımı nakledeyim sana. Ama eyi diğne beni. Gulaklarını eyi aç. Başka yerlere de pertliyip durma. Ben anlatırken bana eyi bak.<br />Dedim ya gecening bir dünü evden çıkıp getti. Keben başında durup aralarında yeniden bir porguram gurmuşlar. Sen şuradaki kümeleye oturacan, ben buradaki kümeleye oturacağım deyi. Biri Gayabaşı’na, biri Çığralı’nın tepeye, deden nekbet de Erkeç İni’ne kümeleye oturmak üzere dağılmışlar.<br />Dedeng nekbet Erkeç İni’nin önügndeki goyağa kümeleye oturacakmış. Gecenin bi dününde taa oraya ulaşmış. Kümeleyi bi golaçan etmiş. Yıkık yerlerini onarmış. Mazgal deliğini felan pürlerlen çevirmiş. Sarmalamış açık yerleri. Kekliğini de bastırığa bastırıp kümeleye oturmuş.<br /><br /><b>■ Tekerlemeler araştırınız. Belirlediğiniz tekerlemeleri hızlı bir şekilde okuyunuz.</b><br />KEDİ<br />İğnem düştü yakamdan,kedi geldi arkamdan,<br />Gelme kedi gelme,annem bakıyor balkondan.<br />TEK TEK TEKERLEME<br />Tek tek tekerleme,üstü kaymak şekerleme,<br />Dereye düşme çok soğuk, söyle bana çarçabuk.<br />SAKSAĞAN<br />Saksağan sek sek,kuyruğu tümsek<br />Kuyruğuna binelim bizim köye gidelim.<br />KARGA<br />Karga karga "gak" dedi,<br />"Çık şu dala bak" dedi,<br />Karga seni tutarım,<br />Kanadını yolarım.<br />MISTIK<br />Mustafa, Mıstık,<br />Arabaya kıstık,<br />Üç mum yaktık,<br />Seyrine baktık.<br />OYUN<br />Oooo..<br />İğne battı<br />Canımı yaktı<br />Tombul kuş<br />Arabaya koş<br />Arabanın tekeri<br />İstanbul un şekeri<br />Hop hop<br />Bundan başka<br />oyun yok.<br />ÖRDEK<br />Çık çıkalım çayıra<br />Yem verelim ördeğe<br />Ördek yemi yemeden<br />Ciyak miyak demeden<br />Aldım baktım kimi çıkardım<br /><br />❏<b> Televizyonda haber sunuculuğu yapan kişilerin konuşmaları ile çevrenizdeki insanların konuşmalarını telaffuz yönünden karşılaştırınız. Ulaştığınız sonuçları maddeler hâlinde tahtaya yazınız.</b><br /><b><span style="color: red;">Televizyonda haber sunuculuğu yapan kişiler daha düzgün konuşmakta vurgu ve tonlamalara dikkat etmekte, ses tonlarını anlatılmak istenen duyguya göre değiştirmektedirler. Bu yönüyle çevremizdeki insanların konuşmalarından daha etkili olduğu görülür.</span></b><br /><br /><b>❏ Tabiatta duyduğunuz seslerle insan sesi arasında fark var mıdır? İnsanlar tabiattaki seslerin hepsini niçin çıkaramaz?</b><br /><b><span style="color: red;">İnsan sesi ile tabiattaki sesler arasında fark vardır. İnsan sesi daha gelişmiş, daha düzenli ve daha etkilidir. İnsan yaratılışı itibarıyla tabiattaki her sesi çıkaramaz. Her varlığın kendine göre verilmiş bir sesi vardır.</span></b><br /><b>❏ Tek düze bir ses tonuyla konuşanlar niçin dikkatle dinlenemez?</b><br /><span style="color: red;"><b>Tek düze ses tonuyla konuşmak dikkat dağılımına neden olur. Bir süre sonra insana ninni gibi gelir. Duygu değeri verilmeyen bir konuşma monotonlaşır. Bu yüzden dinleyiciler uzun süre böyle bir </b></span><b><span style="color: red;">konuşmayı dinleyemez.</span><br />❏ Atatürk ve Alparslan gibi tarihimize yön veren kişilerin başarılarında, çok iyi birer<br />hitabet ustası olmalarının payı var mıdır? Niçin?</b><br /><span style="color: red;"><b>Evet, vardır. Savaşta motivasyon önemlidir. Askerlerin savaşa motive edilmesi , cesaretlerinin artırılması için etkileyici konuşmalar yapmak önemlidir.</b></span><br /><br /><b>◆ “Sözün Kıymeti” adlı metinde dilin güzel ve doğru kullanılmasının önemi hakkında nelerden bahsedilmiştir?</b><br /><span style="color: red;"><b>Sözün saltanat sürdüğü bir devirde yaşıyoruz. Büyük halk kütlelerini peşi sıra sürükle yen liderlerin topu, tüfeği, keskin kılıcı hep natıkalarıdır.<br />Fénélon (Fe ne lon) der ki “Hakikaten natuk olan bir hatibin yegâne düşüncesi kendisini dinleyenlere faydalı olmaktır. O sözlerini fikirlerine ve fikirlerini fazilet ve doğruluğa alet eder.”</b></span><br /><br /><b>◆ Metinde geçen “Sözün saltanat sürdüğü bir devirde yaşıyoruz.” cümlesinden ne<br />anlıyorsunuz?</b><br /><span style="color: red;"><b>Bu devirde söz kılıçtan daha etkilidir. İnsanlar savaşı sözle yapmaktadır. Toplumları etkilemek için sözün gücün kullanmaktadır.</b></span><br /><b><span style="color: blue;">ETKİNLİK 1</span></b><br />“alakadar” ve “yegâne” sözcükleri okunurken a’lar uzatılarak ve inceltilerek okunmalıdır.<br />sanayiciler, tüccarlar, lahzada, kâğıtlara, havadis, muamele sözcüklerinde uzatılarak ve inceltilerek okunan sesler vardır.<br /><b><span style="color: red;">2. Etkinlik</span></b><br />“Kitapı okumadan ilaçı çoçukun yurtuna götürme.”<br />“Kitabı okumadan ilacı çocuğun yurduna götürme<br /><br />p-b, ç-c , t-d, k-g sert ünsüz yumuşaması . p,ç,t, k sesleri ünlü ile başlayan bir ek aldığı zaman yumuşayarak b,c,d,g ye dönüşür.<br /><br /><br /><span style="color: red;"><b>ETKİNLİK 3.</b></span><br /><br />◆Gösterişsiz se”, “yaptırttırdık” sözcüklerinin söylenişi kulağa hoş gelmiyor. Çünkü bu sözcükleri söylerken zorlanıyoruz.<br />Saptırttırdık, yazdırttırdık, ağlattırmışsa….<br /><br /><span style="color: red;"><b>4. Et kinlik</b></span><br />“la, le, lı, li, lu, lü, lo, lö” hecelerini okuyunuz. Heceleri okurken dudağınızın, ağız<br />Boşluğunuzun ve dilinizin farklı şekiller almasının sebebini defterinize yazınız.<br />Her sesin kendine göre bir telaffuz şekli var. Buna göre de dudaklarımız ve dilimiz de şekil alır. Her sesin bir çıkış noktası vardır. Kimisi diş arasından kimisi, gırtlaktan, kimisi dudakların aldığı şekilden doğarlar.<br />Kalın a ı o u<br />İnce e i ö ü<br /><br /><b><span style="color: red;">5. ETKİNLİK:</span></b><br /><br />dişler c, ç, d, j, l, n, r, s, fl, t, z<br />damak g, ğ, k, y<br />gırtlak h<br /><br /><span style="color: red;">6. etkinlik:</span><br />Seslerin özelliklerini bilmek telaffuzumuza etki eder. Sesin nereden ve nasıl çıkarılması gerektiğini bilen bir kişi onu doğru telaffuz eder. Dil düşüncenin aynasıdır. Dil doğru kullanılırsa düşünceler de doğru iletilir.<br /><br />“Kâğıt ve kalın ” kelimelerindeki “ka” heceleri aynı şe kilde telaffuz edilmez. Her iki sözcükte geçen a sesi aynı değildir. Birinde uzatma işareti var. İncelterek ve uzatarak okunur. <br /><br /><br /><span style="color: red;">7. Etkinlik</span><br />“Görmüyor” kelimesinde kelimeye olumsuzluk ifadesi kazandıran ekin söylenişinde bir farklılık var. Sözcüğün aslı görmeyor şeklindedir. Fakat –yor eki kendinden önceki –e sesini kendi teşekkül noktasına çekmiştir.<br /><br />Aşağıdaki kelimelerde boş bırakılan yerlere uygun harfleri getiriniz.<br />İst__i__yor bek lem_i___yor başl_ı___yor<br />İste- bekle- başla-<br />-yor ekinden önce gelen düz- geniş( a,e) ünlüler, -yor ekinin etkisiyle düz- dar( ı,i ) ünlülere dönüşür.<br />Örneklerde görülen ses olayının göz ardı edilerek telaffuzun ünlü değişmesi olmadan<br />yapılması bir kusurdur.<br /><br /><span style="color: red;"><b>8. Etkinlik:</b></span><br /><br />İZVİT’İN AVCILARI BİLE Bİ BAŞGA OLURDU ESKİDEN…<br />Gocana’m köşe başına oturmuş, kendi halinde sessizlik içindeydi. Hal hatır sormak bahanesiyle yanına yaklaştım. “Gocana’yı gonuşdurayım biraz dedim kendi kendime.”<br /> “Gocana” dedim.<br />“Hıhh” dedi bana. Ben ekledim. “Gocana, dedem iyi bir avcı mıydı?”<br />“Teneşirde yunsun onun avcılığı, bana .oku yedirecekti.” dedi. Ben gülmeye başladım.<br />“De hele bi anlat neyimiş şu .ok, mok mevzusu” dedim.<br />“Oyuklara galasıca, senin derdin de beni gonuşdurmak gayrı. Ben bilmez miyim ki?”dedi.<br />Gocana başladı anlatmaya: Haylı oldu. Deden nekmet ağşamdan avcı arkadaşlarıyla gavilleşmiş. Üç gişiymişler. Gecenin bi dünü yatağından kalktı geyinip, eline gafesdeki kekliğini, omzuna da dolma tüfengini asdı goyuldu yayla yoluna.<br />Olanları songradan anlattı gayrı bana. Ne halt ettiklerini. Ben de ondan duyduklarımı nakledeyim sana. Ama eyi diğne beni. Gulaklarını eyi aç. Başka yerlere de pertliyip durma. Ben anlatırken bana eyi bak.<br />Dedim ya gecening bir dünü evden çıkıp getti. Keben başında durup aralarında yeniden bir porguram gurmuşlar. Sen şuradaki kümeleye oturacan, ben buradaki kümeleye oturacağım deyi. Biri Gayabaşı’na, biri Çığralı’nın tepeye, deden nekbet de Erkeç İni’ne kümeleye oturmak üzere dağılmışlar.<br />Dedeng nekbet Erkeç İni’nin önügndeki goyağa kümeleye oturacakmış. Gecenin bi dününde taa oraya ulaşmış. Kümeleyi bi golaçan etmiş. Yıkık yerlerini onarmış. Mazgal deliğini felan pürlerlen çevirmiş. Sarmalamış açık yerleri. Kekliğini de bastırığa bastırıp kümeleye oturmuş.<br /><br /><b><span style="color: red;">9. etkinlik:</span></b><br /><br />Ga- ve gu hecelerindeki g sesleri aynı ses değerlerini vermemektedir.<br />“kim, kök, köz, kömür” ile “kaya, karınca, kadın” kelimelerindeki k sesi aynı değildir. Birincideki k sesi ince ikinci kelimelerdeki k sesi incedir.<br />“gel, gör, gaz, guguk, yağmur, değil” kelimelerindeki “g” ve “ğ” lerin söylenişleri de aynı değildir. Bu sesler de ince ve kalın olmak üzere ikiye ayrılır.<br /><br /><b><span style="color: red;">10. Etkinlik</span></b><br /><br />◆ İhtiyar, adamın çantasını alıp kaçtı.<br />◆İhtiyar adamın çantasını alıp kaçtı.<br />Birinci cümlede ihtiyar sözcüğü isimdir, özne konumundadır. İkinci cümlede ihtiyar sözcüğü adam sözcüğünün sıfatı konumundadır. Sıfat tamlaması oluşturmuştur.<br />◆ konuşmalarda bu anlam farklılığını ifade edebilmek için vurguya dikkat ederiz. İki sözcük arasında duraklayarak anlam farkını ortaya koyarız.<br /><br /><b><span style="color: red;">11. ETKİNLİK</span></b></span><table align="left" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="background-color: #6115b4; border-collapse: collapse; border: none; color: white; line-height: 18.2000007629395px; margin-left: 4.8pt; margin-right: 4.8pt;"><tbody><tr style="height: 16.9pt;"><td style="border: 1pt solid black; height: 16.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 39.05pt;" valign="top" width="52"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">gi<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 16.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 39.05pt;" valign="top" width="52"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">der<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 16.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 39.05pt;" valign="top" width="52"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">sen<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr style="height: 16.05pt;"><td style="border: 1pt solid black; height: 16.05pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 39.05pt;" valign="top" width="52"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><span style="background-color: orange;">   </span><span style="background-color: white;"><o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 16.05pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 39.05pt;" valign="top" width="52"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">x<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 16.05pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 39.05pt;" valign="top" width="52"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div></td></tr></tbody></table><table align="left" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: none; color: white; line-height: 18.2000007629395px; margin-left: 4.8pt; margin-right: 4.8pt;"><tbody><tr style="height: 16.15pt;"><td style="border: 1pt solid black; height: 16.15pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 38.3pt;" valign="top" width="51"><div class="MsoNormal"><span style="background-color: white; line-height: 18.3999996185303px;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">has<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 16.15pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 38.3pt;" valign="top" width="51"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">ta<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 16.15pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 38.3pt;" valign="top" width="51"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">nın<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr style="height: 15.3pt;"><td style="border: 1pt solid black; height: 15.3pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 38.3pt;" valign="top" width="51"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 15.3pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 38.3pt;" valign="top" width="51"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 15.3pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 38.3pt;" valign="top" width="51"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">x<o:p></o:p></span></span></div></td></tr></tbody></table><table align="left" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: none; color: white; line-height: 18.2000007629395px; margin-left: 4.8pt; margin-right: 4.8pt;"><tbody><tr style="height: 13.9pt;"><td style="border: 1pt solid black; height: 13.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal"><span style="background-color: white; line-height: 18.3999996185303px;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">ko<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 13.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">nu<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 13.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">şur<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; height: 13.9pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">ken<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr style="height: 13.2pt;"><td style="border: 1pt solid black; height: 13.2pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 13.2pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 13.2pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black; font-family: Trebuchet MS, sans-serif;">x<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; height: 13.2pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 36.3pt;" valign="top" width="48"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div></td></tr></tbody></table><div class="MsoNormal" style="color: white; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white; line-height: 18.3999996185303px;"><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div><div class="MsoNormal" style="color: white; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div><div class="MsoNormal" style="color: white; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /></span></span></div><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><br /><br /><br /><b>◆ “Vasiyet” adlı metindeki vurgusu sonda olmayan kelimeleri belirleyerek aşağıda boş<br />Bırakılan yere yazınız.</b><br /><span style="color: red;">Gelmişti, Konuşurken, gidersen, kadar , fazla, oturma. Bu sözcüklerde vurgu aldığı ek nedeniyle sondan önceki hecelere kaymıştır. Bazı ekler vurgusuz olduğu için vurguyu kendinden önceki heceye atar.</span><br /><br /><b><span style="color: blue;">12. Etkinlik</span></b><br />Vurguyu üzerinde taşıyan öge<br />◆ Yusuf, dün erkenden eve gitti. _____eve______<br />◆ Dün, erken den eve Yusuf gitti. ____Yusuf_____<br />◆ Yusuf, dün eve erkenden gitti. ____erkenden___<br />◆ Yusuf, eve erkenden dün gitti. _____dün_______ <br />Kelimelerin dizilişinin farklı olması vurgulanmak istenen ögedir. Cümle içinde vurgulanmak istene öge yükleme yaklaştırılır.<br /><br /><b>Arkadaşlarınızın sizi dikkatle dinleyememe sebebi nedir?</b><br /><span style="color: red;"><b>Bir metni aynı ses tonuyla okumak metnin etkisini azaltır. Verilmek istene duygu, düşünce veya değer karşıya iletilemez.</b></span><br /><br /><b><span style="color: red;">ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME</span></b><br />1. <b><span style="color: red;">Aynı seslerin ya da çıkış yeri yakın olan seslerin tekrarı sözcüklerin söylenişini zorlaştırır. Akıcılığı etkiler.</span></b><br /><b>2. Ses kusurlarının konuşma üzerindeki olumsuz etkileri nasıl giderilir?</b><br /><span style="color: red;"><b>1. Sesler doğru boğumlanmalıdır.<br />2. Hece ve sözcük vurgusuna dikkat edilmelidir.<br />3. İşitilebilir bir sesle konuşulmalıdır.<br />4. Uzun ve kısa heceler doğru söylenmelidir.<br />5. Sesi sözcüklerin anlam değerlerine göre kullanmalıdır.<br />6. İyi ve doğru tonlama yapılmalıdır.<br />7. Beden diline (Jest, mimik ve hareketlere) önem verilmelidir.<br />8. Ulama, duraklama yerinde ve doğru yapılmalıdır.</b></span><br /><br /><span style="color: red;"><b>3. Vurgu. tonlama ve duraklamaya dikkat edilmeden yapılan bir konuşma dinleyicilerde olumsuz etki meydana getirir. Dikkatlerini dağıtır ve uzun süreli dinlemelerine engel olur.</b></span><br /><span style="color: red;"><b>4. Çıkardığımız bütün seslerin bu günkü alfabemizde karşılığı yoktur. “e” sesi her yerde aynı değeri taşımaz. El(yabancı) el ( vücudun bir parçası) bu sözcüklerdeki –e sesi her iki sözcükte de aynı değildir.</b></span><br /><b>5. Telaffuz kusurları nelerdir?</b><br />GEVŞEKLİK<br /><br />Ses organlarının genel tembelliğidir ve en çok karşılaşılan durumdur. Bu genel gevşeklik genel bir konuşma sönüklüğüne yol açar. Gevşekliği gidermek için dişleriniz arasına bir kalem sıkıştırın ve aşağıdaki cümleleri hızla okuyun.<br /><br />Bir berber bir berbere bre berber beri gel diye bar bar bağırmış. Biz de bize biz derler sizde bize ne derler?<br /><br />Pireli peyniri perhizli pireler teperlerse pireli peynirler de pır pır pervaz ederler.<br /><br />Ocak kıvılcımlandırıcılardan mısın kapı gıcırdatıcılardan mısın? Ne ocak kıvılcımlandıncılardanım ne kapı gıcırdatıcılardanım.<br /><br />Çatalcada topal çoban çatal yapıp çatal satar nesi için Çatalcada topal çoban çatal yapıp çatal satar? Kârı için Çatalcada topal çoban çatal yapıp çatal satar.<br /><br />Şu karşıdaki kara kuru kavak karardın mı ey kara kuru kavak sarardın mı ey kara kuru kavak!<br /><br />Sen seni bil sen seni bil sen seni bil sen seni sen seni bilmezsen patlatırlar enseni.<br /><br />PELTEKLİK<br /><br />Bir harfin çıkarılamayarak bir diğeri ile değirilmesidir. Bu durum dilin yeterince eğitilmemesinden lehçelerin yapısından veya bazı dillerin fazla etkisinde kalmaktan kaynaklanabilir. Türkçe üzerinde tespit edilen pelteklik türleri aşağıda belirtilmiştir.<br /><br />Zeleştirme: (J) yeri(Z). Örnek: Jale-Zale Jilet-Zilet<br /><br />Seleştirme: Ş yerine S. Örnek: Paşâm-Pasam şapka-Sapka<br /><br />Jeleştirme: C yerine J. Örnek: Ancak-Anjak) Kucak -Kujak<br /><br />Şeleştirme: S yerine Ş. Örnek: Sana söylüyorum-yerine sana şöylüyorum<br /><br />Leleştirme: (R) yerine . Örnek: Birader-Bilader Berber-Belber Merhem-Melhem Terlik-Tellik<br /><br />İnce â yerine kalın a: Kemâl-Kemal Lâstik-Lastik<br /><br />Yukarıdaki örneklerde ilk sırada belirtilen sesler çıkarılamadığından ikinci sesler onların yerine ikame edilmektedir. Bu seslerin çıkarılamaması durumunda bunların üzerinde uygun alıştırmaların sık sık yapılması gerekmektedir. Aşağıdaki kelimeleri eğiticinin özel uyarılüarını dikkate alarak tekrar ediniz. Eğer bu seslerin herhangi biriyle ilgili sorununuz yoksa geçebilirsiniz.<br /><br />J- Jilet jandarma jale jumbo<br /><br />Ş- Paşa şaka şakir şeker<br /><br />R- Rüya hücreler hürrem harran sarraf<br /><br />A- Lale lastik lahana kamil (altı çizilenler ince)<br /><br />S- Sorgun hassasiyet fason<br /><br />TUTUKLUK<br /><br />Bir hece üzerinde takılıp kalma heceyi veya kelimeyi tekrarlama durumudur. Bu sorun en çok düşünce akışındaki duraklamadan kaynaklanır. Normal şartlar altında aşırı stres de tutukluğa yol açabilir. Tutukluğu gidermek için herhangi bir emtni önce yavaşça ve sonra hızlanarak okuyun. Eğitici sizi bireysel olarak takip edecektir.<br /><br />Tutukluk Örneği: Bu bu bizim--- şerefimiz--- olacak ---diye -- uzun uzun----- bize bize anlattı.<br /><br />KEKELEME<br /><br />Tutukluğun ileri aşaması söz söylerken birden bire duraklama çoğunlukla buna katılan yüz buruşturması ve gerilme hareketiyle hecelerin tekrarlanması. Kekemeler soluk aldıkları veya pek geç soluk verdikleri sırada konuşurlar. Kekeleme genellikle çocukluk döneminde oluşan bir konuşma bozukluğudur. Erken yaşta konuşmaya başlayan çocukların konuşma başarılarına çevrenin gösterdiği aşırı ilgi çocuğun duygularını zararlı yönde etkiler. Çok iyi konuşarak dikkat çekmek isteyen çocuğun kendi üzerinde ürettiği baskı bir süre sonra kekeleme rahatsızlığını oluşturur. Kekeleme çocuklukta yaşanan aşırı baskı şiddet veya aşırı utançlığın etkisiyle de gelişebilir. Maddi bir hastalık olmamakla birlikte kekeleme beyin konuşma merkezinde mesaj akışında oluşan karışıklığın bir sonucudur ve çoğunlukla psikolojik bir sorundur. Kekemeliğin yok edilmesi için çeşitli çalışmalar yapılmalıdır.<br /><br />1.Okumayı yeni öğrenir gibi düşük hızda fakat yüksek sesle bol bol okumak<br /><br />2.Belli cümleleri ezberleyerek tekrar tekrar seslendirmek.<br /><br />3.Bu metinde yer alan tekerlemelerin ısrarla okunması<br /><br />Kekeleme örneği: Bi bi bi biraz so so sonra bura dada ooo olacak<br /><br />ASALAK SESLER<br /><br />Bazı sesler veya kelimeler asalak olarak kelimelerin arasına takılır ve konuşmayı tahammül edilmez hale getirir. Asalak sesler veya kelimeler konuşmacının fikir netliği ve kendine güveni hakkında şüphe uyandırır. Konuşmanın kalitesini baltalar ve dinleyiciyi sıkar. Bu kapsamda “ııı eee aaa şey yani mesela evet...” gibi ses veya kelimeler konuşma arasında sık sık veya gerekmediği halde kullanıldığında dinleyici rahatsız olur.<br /><br />7. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri doldurunuz.<br />? …………………<br />?...... Aynı veya yakın boğumlanmadan….<br />?..... vurgu…..<br />8. Aşağıdaki cümlelerin başına, cümle okunduğunda telaffuz kusuru varsa “Y”, yoksa<br />“D” yazınız.<br />( Y ) Baa bak. Her gün eve zamanında geleceksin.<br />( D ) Ödevimi yapmak için pek çok kitaba baktım.<br />( Y ) Hasta olduğu hâlde Merve ilacını kullanmıyor.<br />( Y ) Ali, uzun zamandır okula gelmeyor.<br />9. Aşağıdaki cümlelerin başına, verilen bilgiler doğru ise “D”, yanlış ise<br />“Y” yazınız.<br />( D ) “a” düz bir ünlüdür.<br />( Y ) Yapmacık konuşmalar, dinleyenlerde daha çok etki bırakır.<br />( D ) Türkçede kelime vurgusu genelde son hecededir.<br /><br />10. Aşağıdaki kelimelerden hangisi yanlış yazılmıştır?<br /><b><span style="color: red;">A) Yazmıyayım </span></b> B) Koşmuyor C) Gözlüyor D) Yazmayacak E) Başlayayım<br /><br />11. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde telaffuz bakımından bir yanlış yoktur<br />A) Yapıyo B) Yazıyom C) Ağaça <b><span style="color: red;">D) Kitabı </span></b>E) Gelmişsim<br />12. Aşağıdaki kelimelerde geçen “g” seslerinden hangisinin söyleyişi farklıdır?<br /><br />A) Gel B) Gör C) Göz <b><span style="color: red;">D) Gaz</span></b> E) Göç<br /><br /><b><span style="color: red;">ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI<br />İlk dört sorunun cevaplarını defterinize yazınız</span></b><br /><b> 1.Ses tonu hiç değişmeyen bir kişinin, konuşması dikkat çekici olur mu? Hayatta bu<br /> konuşma tarzıyla ne kadar başarılı olunabilir?</b><br /><b><span style="color: red;">Aynı ses tonuyla konuşan birinin konuşması dikkat çekici olmaz. Bu konuşma tarzıyla<br />başarılı olunması mümkün değil.</span></b><br /><br /><b>2. Konuşma kusurları nasıl düzeltilebilir?</b><br /><b><span style="color: red;">1. Sesler doğru boğumlanmalıdır.<br />2. Hece ve sözcük vurgusuna dikkat edilmelidir.<br />3. İşitilebilir bir sesle konuşulmalıdır.<br />4. Uzun ve kısa heceler doğru söylenmelidir.<br />5. Sesi sözcüklerin anlam değerlerine göre kullanmalıdır.<br />6. İyi ve doğru tonlama yapılmalıdır.<br />7. Beden diline (Jest, mimik ve hareketlere) önem verilmelidir.<br />8. Ulama, duraklama yerinde ve doğru yapılmalıdır.</span></b><br /><br /><b>3. Tekerlemeler niçin zor söylenir?</b><br /><span style="color: red;">Çünkü tekerlemelerde söylenmesi ve çıkarılması zor sesler art arda verilir.</span><br /><br /><b>4. Yazım kuralları ile okuyucunun metni anlaması arasında nasıl bir ilişki vardır?</b><br /><span style="color: red;"><b>Yazım kuralları yazı dilinde düşüncelerin daha iyi anlaşılması ve yanlış anlamaların önüne <br />geçmek için uygulanır.</b></span><br /><br />5. • Büyük ünlü uyumu kuralı <span style="color: red;"><b>_/ KALINLIK İNCELİK UYUMU_</b></span>kalın ünlülerden <br />sonra kalın ince ünlülerden sonra ince ünlüler gelir_ demektir.<br /> • Telaffuzun düzeltilmesi için diksiyon alıştırmaları yapmalıyız.<br /><b><br />6. Aşağıdaki cümlelerin başına, verilen bilgiler doğru ise “D”, yanlış ise“Y” yazınız.</b><br /><span style="color: red;"><b>D,<br />D,<br />D,<br />D,<br />D,<br />D,<br />Y,<br />D,<br />D</b></span><br /><b>7. Aşağıdakilerin hangisinde “ince k” vardır?</b><br />A) Karınca <b><span style="color: red;">B) Kâtip</span></b> C) Kadın D) Kalın E) Kaza<br /><br /><b>8. Aşağıdaki kelimelerden hangisi küçük ünlü uyumu kuralına uymaz?</b><br />A) Çalışkan<b><span style="color: red;"> B) Horoz </span></b> C) Koyun D) Kuyu E) Kedi<br /><br /><b>9. Aşağıdaki kelimelerden hangisi büyük ünlü uyumu kuralına uymaz?</b><br />A) Giderken B) Ağaçlık <b><span style="color: red;">C) Gelmiyor</span></b> D) Okul E) Koşuyor<br /><br /><b>10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz uyumu kuralına uyulmamıştır?</b><br />A) Ali, kardeşine olan kızgınlığını gözlükten çıkardı.<br /><span style="color: red;">B) Babam, kasapdan bir kilo kıyma aldı.</span><br />C) İlacını zamanında kullan.<br />D) Çoban, üç kuzuyu kurda kaptırmış.<br />E) Sırtındaki ceketi çıkarıp attı.<br /><br /><b>11. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde bir ses olayı gerçekleşmiştir?</b><br />A) Görecek B) Gördüm C) Görmemiş <span style="color: red;"><b>D) Görmüyor</b></span> E) Koşsa<br /><br /><b>12. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ses türemesi vardır?</b><br />A) Mektubu B) Salıncağa <span style="color: red;"><b>C) Arabaya</b></span> D) Çiçeği E) Evlerde<br /><br /><b>13. Aşağıdaki eklerden hangisi büyük ünlü uyumu kuralını bozmayan bir ektir?</b><br />A) -yor<br />B) -ken<br />C) -ki<br />D) -leyin<br /><b><span style="color: red;">E) -tır</span></b><br /><b>14. Aşağıdaki eklerden hangisi küçük ünlü uyumu kuralını bozar?</b><br />A) -ler<br />B) -lik<br />C) -çi<br /><b><span style="color: red;">D) -yor</span></b><br />E) -siz<br /><br /><b>15. Aşağıdaki kelimelerin hangisine ünlü ile başlayan bir ek getirilirse ünlü yumuşaması görülmez?</b><br />A) Yurt<br />B) Tıkaç<br />C) Tavuk<br />D) Kalıp<br /><b><span style="color: red;">E) Hap</span></b><br /><b>16. Aşağıdakilerin hangisinde “-yor” eki getirilince ünlü daralması görülür?</b><br /><b><span style="color: red;">A) Başlama-</span></b><br />B) Göster-<br />C) Döndür-<br />D) Çevir-<br /> E) Öğren-<br /><br /><b><br />17. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde “k” sesi telaffuz yönünden farklıdır?</b><br />A) Kitap<br />B) Kilim<br /> C) Kedi<br /><span style="color: red;"><b>D) Koltuk</b></span><br /> E) Kişi<br /><br /><b>18. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde kelime vurgusu sondadır?</b><br />A) Okurken<br /> B) Gelme<br />C) Otobüsle<br />D) Koşarsan<br /><span style="color: red;"><b> E) Deftersiz</b></span></span></div><div><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><span style="color: red;"><b><br /></b></span></span></div><div><span style="font-family: Trebuchet MS, sans-serif;"><span style="color: red;"><b>KAYNAK: <a href="http://yeniedebiyat.blogspot.com.tr/">yeniedebiyat.blogspot.com.tr</a></b></span></span></div><div><img height="200" src="http://www.hesaplikitapli.com/u/hesaplikitapli/img/c/e/k/ekoyay-ortaogretim-9-sinif-dil-ve-anlatim20130821132439.jpg" width="138" /></div></div>

9.SINIF DİL ve ANLATIM EKOYAY CEVAPLARI SAYFA 59-70

2014-2015 9. Sınıf EKOYAY Dil ve Anlatım kitabı Cevapları Ses Bilgisi ve Telaffuz (Söyleyiş)  sayfa 59-70 ■ Atatürk’ün “Nutuk” adlı kitabın...

Devamı »

9.SINIF EKOYAY DİL VE ANLATIM CEVAPLARI SAYFA 51-59

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><b><span style="color: blue;">2014-2015 EKOYAY 9. Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları</span></b><div><b><span style="color: blue;">3. Ünite.Ses Bilgisi 1. TÜRKÇENİN SES ÖZELLİKLERİ</span></b></div><div><b><span style="color: red; font-size: large;">SAYFA  51-59</span></b><br /><b><span style="color: red;"> HAZIRLIK </span></b><br /><b>Aile çevrenizin, komşularınızın veya çarşıda pazarda karşılaştığınız insanların günlük<br />Konuşmalarını, onların söyleyiş biçimiyle yazıya aktarınız.<a name="more"></a></b><br /><span style="color: red;">Nasılsın gomşu, naapıyon? Saol sen nasılsın?<br />Yarın çarşıya gelicen mi?</span><br /><b>❏ Sınıf kurallarına uymadan ders dinlemeniz veya trafik kurallarına uymadan trafikte bir yerden bir yere gitmeniz mümkün olur mu?</b><br />❏<span style="color: red;"> Sınıf kurallarına uymadan ders dinlemeniz veya trafik kurallarına uymadan trafikte bir yerden bir yere gitmek pek mümkün olmaz. Olsa bile birçok sıkıntı yasarız. Tehlikelerle baş başa kalırız.</span><br /><br />❏ <b>Trafik niçin İngiltere’de soldan Türkiye’de Sağdan gitmektedir? Böyle olduğu halde niçin İngiltere’den Türkiye’ye geldikleri zaman sorun yaşamamaktadırlar?</b><br /><span style="color: red;"><b> Trafik levhaları bütün dünyada aynıdır. Bu da kolay anlaşmayı sağlar.</b></span><br /><br />◆ Şiirde geçen tepelerde, konuşurduk, kaldım” kelimelerindeki ünlülerin kelime içindeki diğer ünlülerle uyum içinde olduğu söylenebilir mi? Niçin?<span style="color: red;"><b><br />Evet. Bir uyum içinde olduğu söylenebilir. Ses özellikleri bakımından birbiri ile uyum içindedir. Seslerin ağızdan çıkışına ve boğumlanmalarına göre kümelendiklerini görürüz.</b></span><br /><br /><b>◆ şiirde geçen kelimeleri ve bu kelimelere gelen ekleri inceleyerek Türkçe de aynı ekin (da, de, ta, te bulunma hal ekinde olduğu gibi) birden fazla şeklinin olmasını neye bağlıyorsunuz? Düşündüklerinizi defterinize yazınız.</b><br /><span style="color: red;"><b>Gönül- üm -le , Otur- du- m hüzün le- n di- m sev- gi- li, gün- ler- i<br />Dağ- lar ağ- ar -ır – ken, konuş- ur du- k tepe -ler - de,<br />Ağ-ar-an dağ- lar-ı sil-in - di, gez- in- en - ler </b></span><br /><span style="color: red;"><b>Türkçede kelimelere gelen ekler sözcüğün sonundaki sese göre şekillenir. Son hecedeki ünsüz sert ise ek de sert seslerden oluşur. Son hecedeki ünlü kalın ise ek de kalın, ince ise ek de ince sesli harflerden oluşur.</b></span><br /><br /><b><span style="color: red;">1. Etkinlik</span></b><br />Önce “a, ı, o, u” seslerini sonra “e, i, ö, ü” seslerini söyleyiniz. Dilinizin, hangi gruptaki sesleri söylerken önde, hangisinde geride olduğunu aşağıya yazınız.<br /><br /><b><span style="color: red;">“a, ı, o, u” sesleri önde</span><br /><span style="color: red;"> “e, i, ö, ü” sesleri geride oluyor.</span><br /><br /><span style="color: red;">·</span> Ön ce “a, e, ı, i” seslerini sonra “o, ö, u, ü” seslerini söyleyiniz. Dudağınızın önceki ve<br />sonraki sesleri söylerken hangi şekli aldığını aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br /><span style="color: red;">“a, e, ı, i” seslerini söylerken dudaklar yana doğrun açılıyor.</span><br /><span style="color: red;">o, ö, u, ü” seslerini söylerken ise dudaklar içe doğru ve aşağı doğru büzülüyor.</span></b></div><div><span style="color: red;"><b><br /></b></span><div class="MsoNormal" style="color: white; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt; line-height: 18.3999996185303px;">                <o:p></o:p></span></div><table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: none; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; margin-left: -1.9pt;"><tbody><tr style="height: 24pt;"><td style="border: none;" width="123"><div class="MsoNormal"><span style="background-color: white;"><br /></span></div></td><td colspan="2" style="border: 1pt solid windowtext; height: 24pt; padding: 0cm 3.5pt; width: 184.2pt;" valign="top" width="246"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">                          Düz<o:p></o:p></span></div></td><td colspan="2" style="border: 1pt solid windowtext; height: 24pt; padding: 0cm 3.5pt; width: 183.75pt;" valign="top" width="245"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">                    Yuvarlak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border: none;" width="1"><div class="MsoNormal"><span style="background-color: white;"><br /></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">geniş<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Dar<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">geniş<o:p></o:p></span></div></td><td colspan="2" style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Dar<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Kalın<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">a<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">ı<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">o<o:p></o:p></span></div></td><td colspan="2" style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">u<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">İnce<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">e<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">i<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">ö<o:p></o:p></span></div></td><td colspan="2" style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">ü<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr height="0"><td style="border: none;" width="123"></td><td style="border: none;" width="123"></td><td style="border: none;" width="123"></td><td style="border: none;" width="123"></td><td style="border: none;" width="122"></td><td style="border: none;" width="1"></td></tr></tbody></table><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: none; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px;"><tbody><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Ünsüzlerin boğumlanma yerleri<o:p></o:p></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">ünsüzler<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">dudaklar<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">b, f, m, p, v<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">dişler<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">c, ç, d, j, l, n, r, s, fl, t, z<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">damak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">g, ğ, k, y<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">gırtlak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 230.3pt;" valign="top" width="307"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">h<o:p></o:p></span></div></td></tr></tbody></table><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 35.4pt;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: none; color: white; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px;"><tbody><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="color: black;"><br /></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">sert<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;"> yumuşak<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><b><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">sürekli<o:p></o:p></span></span></b></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">f,h,s,ş<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">ğ, j, l, m, n, r, v, y, z<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><b><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">süreksiz<o:p></o:p></span></span></b></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">ç,k,p,t<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">b, c, d, g</span><o:p></o:p></span></div></td></tr></tbody></table><div class="MsoNormal" style="color: white; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 35.4pt;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 35.4pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt; line-height: 18.3999996185303px;"><b>4. etkinlik</b></span></div>Tabloya göre Türkçe bir kelimenin ilk hecesinde kalın bir ünlü varsa ondan sonraki hecelerde de Kalın ünlüler; ilk hecede ince bir ünlü varsa ondan sonraki hecelerde de ince ünlüler bulunur. Buna büyük ünlü uyumu denir.<br /><span style="color: red;"><b><br />5. ETKİNLİK:</b></span><br /><br /><br /><br /><b>……“ağarırken, hayalet” kelimeleri büyük ünlü uyumuna uymaz. Çünkü ilk hecede kalın ünlü “a” var. Sona gelen eklerde ise “e” ince ünlü var.</b><br /><b>….. Aşağıda tabloda verilen kelimelere “-ken, -le yin, -yor, -ki, -mtı rak, -daş” eklerinden uygun olanını ekleyiniz.</b><table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="background-color: #6115b4; border-collapse: collapse; border: none; color: white; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 47.2000007629395px;"><tbody><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">Kelimeler<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">Kelimenin ek almış hali<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">Kurala uygunluk<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">koşar<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">koşarken<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">uymaz<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">din<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">dindaş<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">uymaz<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">sınıfta<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">sınıftaki<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">uymaz<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">yeşil<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">yeşilimtırak<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">uymaz<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">akşam<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">akşamleyin<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">uymaz<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.5pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">gel-<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: orange; font-size: 12pt;"><span style="color: black;">geliyor<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 153.55pt;" valign="top" width="205"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="font-size: 12pt;"><span style="color: black;"><span style="background-color: orange;">uymaz</span><span style="background-color: white;"><o:p></o:p></span></span></span></div></td></tr></tbody></table><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 47.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 47.2000007629395px;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt; line-height: 18.3999996185303px;"><b><span style="color: red;">6. ETKİNLİK:</span></b><o:p></o:p></span></div><table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: none; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 47.2000007629395px;"><tbody><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">kelimeler<o:p></o:p></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">1.Hece ünlüsü<o:p></o:p></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="font-size: 12pt;">2.</span><span style="font-size: 12pt;">Hece ünlüsü<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="font-size: 12pt;">3.</span><span style="font-size: 12pt;">Hece ünlüsü<o:p></o:p></span></span></div></td><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><span style="font-size: 12pt;">4.</span><span style="font-size: 12pt;">Hece ünlüsü<o:p></o:p></span></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">oturdum<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">yuvarlak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Dar- yuvarlak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Dar- yuvarlak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">uzaklarda<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">yuvarlak<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz- geniş<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz - geniş<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz- geniş<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">nerdesin<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz - geniş<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz - geniş<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz- dar<o:p></o:p></span></div></td></tr><tr><td style="border: 1pt solid black; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">gezinenler<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">düz<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.1pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz-dar<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz- geniş<o:p></o:p></span></div></td><td style="border-bottom-color: black; border-bottom-width: 1pt; border-right-color: black; border-right-width: 1pt; border-style: none solid solid none; padding: 0cm 5.4pt; width: 92.15pt;" valign="top" width="123"><div class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt;"><span style="background-color: white; font-size: 12pt;">Düz - geniş<o:p></o:p></span></div></td></tr></tbody></table><div class="MsoNormal" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 47.2000007629395px;"><span style="background-color: white;"><br /></span></div><div class="MsoNormal" style="background-color: #6115b4; color: white; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18.2000007629395px; text-indent: 47.2000007629395px;"><br /></div><b><span style="color: red;">İlk ünlüsü düz olan kelimelerde, düz ünlüler<br />İlk ünlüsü yuvarlak olan kelimelerde, ise ya dar- yuvarlak ya da düz- geniş ünlüler bulunur<br />Türkçenin bu kuralına küçük ünlü uyumu denir.<br /><br /><br /> âlemim, sahibi bu sözcükler büyük ünlü uyumuna uymaz. Çünkü kalın ünlülerden sonra ince ünlüler kullanılmış. Bu sözcükler dilimize yabancı dillerden girmiş sözcüklerdir.<br />Meraksız sözcüğü büyük ünlü uyumuna uymaz. İnce ünlüden sonra kalın ünlü gelmiş.<br />Küçük ünlü uyumuna uymayan kelime yoktur.</span></b><br /><br />6. ETKİNLİK:<br /><br />kelimeler <br />1.Hece ünlüsü <br />2.Hece ünlüsü <br />3.Hece ünlüsü <br />4.Hece ünlüsü<br /><br />oturdum <br />yuvarlak <br />Dar- yuvarlak <br />Dar- yuvarlak <br /><br /><br /><br />uzaklarda <br />yuvarlak <br />Düz- geniş <br />Düz - geniş <br />Düz- geniş<br /><br />nerdesin <br />Düz <br />Düz - geniş <br />Düz - geniş <br />Düz- dar<br /><br />gezinenler <br />düz <br />Düz-dar <br />Düz- geniş <br />Düz - geniş<br /><br /><br />İlk ünlüsü düz olan kelimelerde, düz ünlüler<br />İlk ünlüsü yuvarlak olan kelimelerde, ise ya dar- yuvarlak ya da düz- geniş ünlüler bulunur<br />Türkçenin bu kuralına küçük ünlü uyumu denir.<br /> âlemim, sahibi bu sözcükler büyük ünlü uyumuna uymaz. Çünkü kalın ünlülerden sonra ince ünlüler kullanılmış. Bu sözcükler dilimize yabancı dillerden girmiş sözcüklerdir.<br />Meraksız sözcüğü büyük ünlü uyumuna uymaz. İnce ünlüden sonra kalın ünlü gelmiş.<br />Küçük ünlü uyumuna uymayan kelime yoktur.<br /><br /><b><span style="color: red;">7. ETKİNLİK:</span></b><br />gös ter- -tık, tik,-dık, -dik…………..> göster-dik -r yumuşak ünsüz<br />yapıl- -tı, -ti, -dı, -di…………………> yapıl- dı -l yumuşak ünsüz<br />kapat- -tık, tik,-dık, -dik…………….> kapat-tık -t sert ünsüz<br />bahçe -ta, -te, -da, -de………………> bahçe-de -e ünlü<br />başla- -tı, -ti, -dı, -di……………………> başla-dı -a ünlü<br />kitap -tan, -ten, -dan, -den…………> kitap-tan -p sert ünsüz<br /><br /><span style="color: red;"><b>8. ETKİNLİK:</b></span><br />“ağaca, kanadını, çorabını, uçağın” kelimelerinin çekim eki almamış durumunu aşağıya yazınız.<br />1.ağaç 2. kanat 3. çorap 4.uçak<br /><br />“İlaç, kitap, kilit” sözcüklerine ünlü ve ünsüzle seslerle başlayan bir ek getiriniz. Kelimenin son seslerindeki değişimin hangi ekler geldiği zaman oluştuğunu yazınız.<br />İlaç- ı………> ilacı, ilaçta, ünlü ile başlayan bir ek geldiği zaman değişiyor.<br />Kitap-ı ……> kitabı , kitapta ünlü ile başlayan bir ek geldiği zaman değişiyor<br />Kilit- i ……..> kilidi, kilitten ünlü ile başlayan bir ek geldiği zaman değişiyor<br /><br /><span style="color: red;"><b>9. ETKİNLİK:</b></span><br /><b><br />SERT ÜNSÜZLER :ç, k, p,t<br /><br />YUMUŞAK ÜNSÜZLER  :f,h,s,ş</b><br /><br /><b><span style="color: red;">10. ETKINLIK</span></b><br />“Ufacık ellerini çabucak ve sıcacık bir hareketle bana uzattı.”<br />“Üsteğmenin bu hareketinin karşısında küçüldüm.”<br />“Yürü be hey Bulgar Dağı<br />Senden yüce dağ olma mı?” mısralarında ve yukarıdaki cümlelerde görülen ünsüz düşme lerini gösteriniz.<br />Ufak-cık>>>>>>>>>>>>>ufacık ::::::::::::::::>-k sesi düşmüş<br />Çabuk-ca>>>>>>>>>>>çabucak >>>>>>>> -k sesi düşmüş<br />Sıcak-cık>>>>>>>>>>>>sıcacık >>>>>>>> - k sesi düşmüş<br />Olmaz mı >>>>>>>>>> olma mı >>>>>>>>> -z sesi düşmüş.<br />Küçük-ül >>>>>>>>>> küçüldüm>>>>>>>>> -ü- l sesleri düşmüş<br /><br /><br /><b><span style="color: red;">11. ETKİNLİK.</span></b><br />“bağrında, gönlüme” sözcüklerinin aldığı ekler çıkarılınca “bağır” ve “gönül” şekline dönüşür.<br /><br />oğlu <br />ömrü <br />omzu<br /><br />burnu <br />alnı <br />emri<br /><br />aklı <br />fikri <br />şükrü<br /><br /><br />Türkçe kelimelerde orta hece ünlüsü vurgusuzdur. Son hecesinde dar ünlü olup ünsüzle biten bir kelimeye ünlü ile başlayan bir ek getirilince…orta hece ünlüsü düşer buna ünlü düşmesi denir.<br />· Aşağıya orta hece ünsüzü düşen kelimeler yazınız.<br />Ünlüsü olması gerekiyor… sabrı, zikri, ağzı, bağrı, çağrı, <br />Metinde geçen “hayvaları, gelirkene, havludan, börümcekler, İreceb’in” kelimelerini<br />asıllarıyla karşılaştırınız. Kelimelerdeki değişiklikleri aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />Hayva >>>>>>> ayva<br />Gelirkene>>>>>>>> gelirken<br />Havludan >>>>>>> avludan<br />Börümcekler >>>>> börülceler<br />İreceb’in >>>>>>>> Recep’in<br />“toplamaya, kovayı, üstüne” sözcüklerinde türeyen kaynaştırma ünsüzleri<br />Toplama –y –a kova- y- ı üstü- n- e<br /><br /><b><span style="color: red;">13. ETKİNLİK</span></b><br />“benziyordu, çıkmıyor, ağlıyorsun” kelimelerini, “benzeyordu, çıkmayor, ağlayorsun” şeklinde söyleyebilir miyiz? Bu kelimelerdeki değişmenin sebebini aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />Söyleyemeyiz. Bu kelimelerin bu şekilde söylenmesi zor olduğu için değişikliğe uğramıştır.<br /><br />“Benze-, çıkma-, ağla-” fiillerinden sonra “-dı, -acak, -mış”eklerini getiriniz. Kelime<br />köklerinde değişme olmamasının sebebini aşağıda boş bırakılan yere yazınız<br />benze-di. Çıkmayacak, ağlamış. Çünkü bu kelimeler kaynaştırma ünsüzü ile birlikte bir ek almış.<br /><span style="color: red;"><b> ANLAMA YORUMLAMA</b></span><br />51. sayfadaki “Özleyen” Şiirinde geçen “uzakta”, “geçtik” kelimelerindeki “-ta”, “-tik” eklerinde ek “t” ünsüzü ile başlarken aynı şiirde geçen “konuşurduk”, “uzaklarda” kelimelerinde eklerin niçin “d” ile başladığını açıklayarak aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />Çünkü, uzak-ta geç-tik sözcükleri sert ünsüzle bittiği için ek de sert ünsüzle başlamış.<br />Uzallar-da, konuşur-duk sözcükleri ise yumuşak ünsüz ile bitmiş bu yüzden ek de yumuşak ünsüz ile başlamış.<br />· Gönül ve fecir sözcükleri ünlü ile başlayan bir ek aldıkları için vurgusuz olan orta hece ünlüleri düşmüş.<br />· Gönül-ler, fecir-de bu ekler ünsüz ile başladığı için ses düşmesi olmamış.<br /><br /><table align="left" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoTable15Grid4Accent2" style="border-collapse: collapse; border: none; margin-left: 4.8pt; margin-right: 4.8pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-padding-alt: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-table-anchor-horizontal: page; mso-table-anchor-vertical: margin; mso-table-left: 22.5pt; mso-table-lspace: 7.05pt; mso-table-rspace: 7.05pt; mso-table-top: -15.75pt; mso-yfti-tbllook: 1184;"> <tbody><tr style="height: 23.9pt; mso-yfti-firstrow: yes; mso-yfti-irow: -1; mso-yfti-lastfirstrow: yes;"> <td style="background: #ED7D31; border-right: none; border: solid #ED7D31 1.0pt; height: 23.9pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-border-bottom-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-left-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-top-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 54.35pt;" valign="top" width="72"></td> <td style="background: #ED7D31; border-bottom: solid #ED7D31 1.0pt; border-left: none; border-right: none; border-top: solid #ED7D31 1.0pt; height: 23.9pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-border-bottom-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-top-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themecolor: accent2; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 49.05pt;" valign="top" width="65"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="color: white; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;">ağrırken</span></b><b><span style="color: white; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;"><o:p></o:p></span></b></div></td> <td style="background: #ED7D31; border-bottom: solid #ED7D31 1.0pt; border-left: none; border-right: none; border-top: solid #ED7D31 1.0pt; height: 23.9pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-border-bottom-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-top-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themecolor: accent2; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 48.95pt;" valign="top" width="65"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="color: white; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;">ufkunda</span></b><b><span style="color: white; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;"><o:p></o:p></span></b></div></td> <td style="background: #ED7D31; border-bottom: solid #ED7D31 1.0pt; border-left: none; border-right: none; border-top: solid #ED7D31 1.0pt; height: 23.9pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-border-bottom-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-top-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themecolor: accent2; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 56.05pt;" valign="top" width="75"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="color: white; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;">tepelerde</span></b><b><span style="color: white; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;"><o:p></o:p></span></b></div></td> <td style="background: #ED7D31; border-bottom: solid #ED7D31 1.0pt; border-left: none; border-right: none; border-top: solid #ED7D31 1.0pt; height: 23.9pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-border-bottom-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-top-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themecolor: accent2; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 44.85pt;" valign="top" width="60"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="color: white; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;">hayalet</span></b><b><span style="color: white; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;"><o:p></o:p></span></b></div></td> <td style="background: #ED7D31; border-left: none; border: solid #ED7D31 1.0pt; height: 23.9pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-border-bottom-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-right-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-top-alt: solid #ED7D31 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 66.8pt;" valign="top" width="89"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="color: white; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;">konuşurduk</span></b><b><span style="color: white; mso-fareast-language: TR; mso-themecolor: background1;"><o:p></o:p></span></b></div></td> </tr><tr style="height: 47.0pt; mso-yfti-irow: 0;"> <td style="background: #FBE4D5; border-top: none; border: solid #F4B083 1.0pt; height: 47.0pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-background-themetint: 51; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 54.35pt;" valign="top" width="72"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR;">Ünlü kuralları</span></b><b><o:p></o:p></b></div></td> <td style="background: #FBE4D5; border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 47.0pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-background-themetint: 51; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 49.05pt;" valign="top" width="65"> <div class="MsoNoSpacing"><span style="font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR;">x</span><o:p></o:p></div></td> <td style="background: #FBE4D5; border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 47.0pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-background-themetint: 51; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 48.95pt;" valign="top" width="65"></td> <td style="background: #FBE4D5; border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 47.0pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-background-themetint: 51; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 56.05pt;" valign="top" width="75"></td> <td style="background: #FBE4D5; border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 47.0pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-background-themetint: 51; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 44.85pt;" valign="top" width="60"> <div class="MsoNoSpacing"><span style="font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR;">x</span><o:p></o:p></div></td> <td style="background: #FBE4D5; border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 47.0pt; mso-background-themecolor: accent2; mso-background-themetint: 51; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 66.8pt;" valign="top" width="89"></td> </tr><tr style="height: 45.2pt; mso-yfti-irow: 1; mso-yfti-lastrow: yes;"> <td style="border-top: none; border: solid #F4B083 1.0pt; height: 45.2pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 54.35pt;" valign="top" width="72"> <div class="MsoNoSpacing"><b><span style="font-family: "Arial",sans-serif; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR;">Ünsüz kuralları</span></b><b><span style="font-family: "Arial",sans-serif; font-size: 10.0pt; mso-fareast-language: TR;"><o:p></o:p></span></b></div></td> <td style="border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 45.2pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 49.05pt;" valign="top" width="65"> <div class="MsoNoSpacing"><span style="font-family: "Arial",sans-serif; font-size: 16.0pt; mso-fareast-language: TR;">x</span><span style="font-family: "Arial",sans-serif; font-size: 10.0pt; mso-fareast-language: TR;"><o:p></o:p></span></div></td> <td style="border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 45.2pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 48.95pt;" valign="top" width="65"></td> <td style="border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 45.2pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 56.05pt;" valign="top" width="75"></td> <td style="border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 45.2pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 44.85pt;" valign="top" width="60"></td> <td style="border-bottom: solid #F4B083 1.0pt; border-left: none; border-right: solid #F4B083 1.0pt; border-top: none; height: 45.2pt; mso-border-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-bottom-themecolor: accent2; mso-border-bottom-themetint: 153; mso-border-left-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-left-themecolor: accent2; mso-border-left-themetint: 153; mso-border-right-themecolor: accent2; mso-border-right-themetint: 153; mso-border-themecolor: accent2; mso-border-themetint: 153; mso-border-top-alt: solid #F4B083 .5pt; mso-border-top-themecolor: accent2; mso-border-top-themetint: 153; padding: 0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; width: 66.8pt;" valign="top" width="89"></td> </tr></tbody></table><br /><br /> <br /><br /> <br /><br /><br /><br /><br /><br /><b><span style="color: red;"> ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME</span></b><br /><br />1. Türkçe kelimelerde ünlüler hangi özelliklerine göre sınıflandırılır?<br />Kalın – ince, düz yuvarlak, dar- geniş oluşlarına göre sınıflandırılır.<br />2.Türkçedeki ünsüz uyumu kuralını açıklayınız.<br />Sert bir ünsüzle (p,ç,t,k) ile biten Türkçe bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ( b,c,d,g) bir ek getirildiği zaman yumuşak ünsüzler ( b,c,d,g) sert ünsüzlerden p,ç,t,k ‘ya dönüşür.<br /> Geç-di>>>>>>>>> geçti, aç- dı >>>>>>açtı gibi<br /><br />3. “e” ünlüsünün özelliklerini açıklayınız.<br />“e” düz, geniş, ince bir ünlüdür.<br />4.<br />* Türkçede ünlü uyumlarını bozan ekler şunlardır: -yor, -ki, -layın, - daş,-ımtrak, -gil, -ken<br />* . “Iramazan” kelimesinde görüldüğü gibi bölgesel özellik taşıyan ses olaylarını yazılarımıza yansıtmamız, --dilin doğru kullanımı__ için doğru değildir.<br />5. Aşağıda geçen cümlelerdeki ifadeler doğru ide D yanlış ise y yazınız.<br />( D ) Türkçe kelimelerde orta hece ünlüsü vurgusuz olduğu için kelimeye ünlü ile başlayan bir ek gelirse bu ünlü düşer.<br />( D ) Kalınlık-incelik uyumu kuralında her ünlü bir sonraki hecenin ünlüsüne uyar.<br />( Y ) “Kitap” kelimesinden sonra ünlü ile başlayan bir ek gelirse ünsüz yumuşaması olmaz.<br /><br />6. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?<br />A) Okulda B) Yurtta C) Ayakta D) Kitapta E) Ağaca<br /><br />7. Aşağıdaki kelimelerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymaz?<br />A) Tavukçuluk B) Koyunlar C) Geldiğinde D) Saklandı E) Ormanlar<br /><br />8. Aşağıdakilerden hangisinde ünlü daralması vardır?<br />A) Başlıyor B) Gözledi C) Açıkça D) Elma E) Koyun</div><div><br /></div><div><b><span style="color: red;">KAYNAK: </span></b><a href="http://yeniedebiyat.blogspot.com.tr/">yeniedebiyat.blogspot.com > tıklayın</a></div><div><img height="200" src="http://www.hesaplikitapli.com/u/hesaplikitapli/img/c/e/k/ekoyay-ortaogretim-9-sinif-dil-ve-anlatim20130821132439.jpg" width="138" /></div></div>

9.SINIF EKOYAY DİL VE ANLATIM CEVAPLARI SAYFA 51-59

2014-2015 EKOYAY 9. Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları 3. Ünite.Ses Bilgisi 1. TÜRKÇENİN SES ÖZELLİKLERİ SAYFA  51-59 HAZI...

Devamı »

9.SINIF EKOYAY DİL VE ANLATIM CEVAPLARI SAYFA 42-50

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><br /><b>2014-2015 9. Sınıf dil ve Anlatım  cevapları- EKOYAY </b><div><b>Türkçenin tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi</b></div><div><span style="color: blue;"><b> sayfa 42- 50</b></span><br /><b><span style="color: red;">HAZIRLIK SORULARI<br />Türkçenin Konuşulduğu ülkeler Nerelerdir?</span></b><br /><br />Türkiye,<br />Bulgaristan,<br />Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti,<br />Makedonya,<br />Yunanistan,<br />Kosova,<br />Romanya,<br />Azerbaycan,<br />Suriye,<br />Irak,<br /><b>Şu ülkelerdeki göçmen topluluklar:</b><br />Almanya,<br />Hollanda,<br />Fransa,<br />Avusturya,<br />Amerika Birleşik Devletleri,<br />Belçika,<br />İsviçre,<br />Birleşik Krallık,<br />Danimarka,<br />İsveç,<br />Avustralya<br />Sürgündeki Ahıska Türklerinin yasadığı ülkeler:<br />Kazakistan,<br />Azerbaycan,<br />Rusya Federasyonu,<br />Kırgızistan,<br />Özbekistan,<br />Ukrayna<br />Türkçe'nin Resmi olduğu ülkeler:<br />Türkiye<br />Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti<br />Güney Kıbrıs Rum Yönetimi<br />Belediye Dili olarak;<br />Makedonya, Kosova<br />Çin, Moğolistan, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Afganistan, İran, Irak, Suriye, Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya, Makedonya, Romanya, Polonya, Ukrayna, Moldova<br /><a name="more"></a><br /><b>Türk kelimesinin anlamı nedir?</b><br />Türk sözcüğünün anlamı; "Güçlü, kuvvetli, miğfer, türemiş, şekil kazanmış" demektir. Türk<br />Dil Kurumu'nun hazırladığı Türkçe Sözlük 'te, Türk; Asya ve Doğu Avrupa'da yaşayan, Türkçe'nin çeşitli lehçelerini konuşan soy ve bu soydan gelen kimse diye belirtilmektedir. Söz konusu bu kimselerden oluşan topluluklara "Türkler" denir. Türkler; Türkçe ve bu dilin lehçelerini konuşurlar. Türk kelimesinin geçtigi ilk devlet, Göktürk (Kök-Türk) imparatorluğudur. Orhun Kitabelerinde Türk kelimesi, bazen Türk, bazen de Türük olarak yazilmiştir.<br />11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud; "Türk adının Türkler'e , Tanrı tarafından verildiğini belirterek,<br />Türk adının "Gençlik, kuvvet, kudret ve olgunluk çağı" demek olduğunu belirtir.<br />?????? Atatürk'ün Türk dili hakkıındaki görüşleri:<br />* “Türk milletinin dili Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir… Türk dili Türk milleti için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği sayısız tehlikeli felaketler içinde ahlakının, geleneklerinin, hatıralarının, çıkarlarının kısaca bugün kendi milletini yapan her şeyin dili sayesinde korunduğunu görüyor. Türk dili Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”<br />* “Türk dili zengin, geniş bir dildir. Her kavramı ifade kabiliyeti vardır. Yalnız onun bütün varlıklarını aramak, bulmak, toplamak, onlar üzerinde çalışmak lazımdır.”<br />* “Milliyetin çok belirgin niteliklerinden biri de dildir. Türk milletindenim diyen insan, her şeyden evvel ve mutlaka Türkçe konuşmalıdır. Türkçe konuşmayan bir insan Türk kültürüne, topluluğuna bağlılığını iddia ederse buna inanmak doğru olmaz.”<br />* “Milli duygu ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması milli duygunun gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir, yeter ki bu dil bilinçle işlensin. Ülkesini yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.”<br /><br /><br /><b>Soru: Milli birlik ve beraberliğin güçlenmesinde dilin işlevi nedir?</b><br />Çok kısa ifade etmek gerekirse "insan eşit dildir". Hani bir söz vardır, "Bir dil bir insan, iki dil iki insan" derler. İşte aynen o deyişte olduğu gibi, her bir dil bir inasndır. Her bir dil, sadece bir kültürel birikimin toplamı ve bir kültürde yaşayan insanlararası iletişimin aracı olduğu için değil, aynı zamanda gerçekten de "kişinin toplum içinde var olmasının, yani kısaca "bireyin toplumsal varlığının bir aracı" olduğu için de "insan eşit dildir" ya da dil eşit insandır" diyorum. Dil, bireyin toplumsal varlığının aracıdır; çünkü birey ile toplum arasında karşılıklı bir etkileşimin, bireyi birey yapan ve toplumu toplum yapan değerlerin, inançların, kısacası bireysel ve toplumsal tutum ve davranışların karşılıklı etkileşimine olanak tanır. Bireyin "toplumsallaşması" dil sayesinde olur. İnsan, içinde yaşadığı toplumun değerlerini, düşüncelerini, kurallarını ancak dil yoluyla öğrenir. Biz buna "toplumsallaşma" diyoruz. Bireyin kimliği, kişiliği oluştuktan sonra dönüp "toplumu etkilemesi" de yine dil sayesinde olanaklı olur. Yani artık bir birey, toplumun içinde büyümüş, öteki bireylerden farklı ve özgün olan kimliği gelişmiş, sıra artık birey olarak içinde yaşadığı toplumu etkilemesine gelmiştir. Politika, sanat edebiyat, öğretmenlik, memurluk veya esnaflık, zenaatkarlık gibi bireyin toplum içinde sahip olacağı herhangi bir meslek, artık, sadece bir geçim aracı değil, onun toplumu etkileme yoludur da. İşte gerek toplumun bireyi oluşturması, gerekse bireyin, oluştuktan sonra dönüp toplumu etkilemesi ancak dil yoluyla olur. Bu yüzden de ben "insan, eşit dildir" diyorum. Büyük düşünür Konfüçyüs’e “Bir ülkeyi yönetmeye çağrılsaydınız, yapacağınız ilk iş ne olurdu?” Sorusuna şöyle cevap verir. “Hiç şüphesiz dili gözden geçirmekle işe başlardım. Dil kusurlu olursa, sözcükler düşünceyi iyi anlatamaz. Düşünce iyi anlatılmazsa yapılması gereken şeyler doğru yapılmaz. Ödevler gereği gibi yapılmazsa, töre ve kültür bozulur.<br /><br /><b>“Millî kültürümüzün korunmasında dilin önemi"</b><br />Dil bir milletin kültürel değerlerinin başında gelir. Aynı dili konuşan insanlar millet denilen sosyal varlığın temelini oluşturur. Dil, duygu ve düşünceyi insana aktaran bir vasıta olduğu için, insan topluluklarını bir yığın veya kitle olmaktan kurtararak, aralarında duygu ve düşünce birliği olan bir toplum hâline getirir. Dolayısıyla dil ferde toplumunun bağışladığı en büyük miras ve donanımdır. Bu donanıma yabancılaşma insanların içinde yaşadıkları topluma yabancılaşmasını da beraberinde getirmektedir. Çünkü insanların yaşadıkları topluma yabancılaşmadan, ona uyum sağlayarak yani sosyalleşerek hayatlarını devam ettirmeleri, o toplumun kültürünü, inanç ve değerlerini benimsemeleriyle gerçekleşmektedir. Bu ise nesillere dil yoluyla aktarılabilmektedir.<br /><br /><br />Dil kültürü oluşturan önemli unsurların başında yer alır. Bu konumuyla dil, bir toplumun kültürü içinde şekillenen tüm birikimleri temsil edecek işlev yüklenmektedir. Günlük alışkanlıklar, öfkeler, sevinçler ve değer yargıları dil yoluyla ifade edilmekte ve tanımlanmaktadır. Bu işlevi nedeniyle de dil ve kültür arasında kaçınılmaz bir bağ bulunmaktadır. Bu nedenle de dil ile kültür sürekli etkileşim içindedir.<br /><br /><br />Bireylerin birbirleriyle anlaşmalarında, problemlerinin hallinde dilin önemi büyüktür. Edebiyatta, şiirde, sanatta, tiyatroda halk kitlelerine ulaşacak yani halkın anlayacağı dilden eserler vermek hem halkın bilinçlenmesi, hem de eserlerin uzun süre anlaşılırlılığını koruması açısından önemlidir. Geçmişten bu güne intikal eden sözlü ve yazılı kültür ürünlerinin bu güne kadar varlığını sürdürmelerindeki en büyük etken anlaşılır, sade ve halkın genelinin anlayabileceği bir dille yazılmış, söylenmiş olanlarıdır.<br /><br /><br /><b>❏ “Türk” sözü ilk defa hangi yüzyılda, hangi coğrafyada ve kimler tarafından kulla<br />nılmıştır?</b><br />Türk kelimesinin geçtigi ilk devlet, Göktürk (Kök-Türk) imparatorluğudur. Orhun<br />Kitabelerinde Türk kelimesi, bazen Türk, bazen de Türük olarak yazilmiştir.<br />11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud; "Türk adının Türkler'e , Tanrı tarafından verildiğini belirterek,<br />Türk adının "Gençlik, kuvvet, kudret ve olgunluk çağı" demek olduğunu belirtir.<br /><br /><b>❏ Türkçenin çıkış yeri olarak bilinen bölge neresidir?</b><br />Türk yazı dilinin tarihi VII ve VIII. yüzyıllarda Orhon vadisinde dikilmiş olan yazıtlarla başlar.<br />Esik kurganı buluntuları arasında yer alan ve MÖ 4’üncü yüzyıla ait olduğu saptanan bir çanaktaki Orhon yazısına benzer harflerle yazılan iki satırlık yazının en eski Türkçe metin olduğu bilinmektedir. Çin yıllıklarındaki bir Hun ağıtına ait iki dize ile birkaç sözcük MS 4’üncü yüzyıl Türkçesi hakkında fikir vermektedir. Ancak, yazınsal metin niteliğindeki ilk büyük metinler Tonyukuk (725), Bilge Kağan (731) ve Köl Tigin (732) adına dikilmiş olan Göktürk Yazıtları’dır.<br />Yayılma alanı Kuzey Buz Denizi’nden başlayıp Hindistan’ın kuzeyine, Çin Halk Cumhuriyeti’nin içlerinden Avrupa’nın en uç noktasına kadar uzanan yaklaşık 12 milyon kilometrekarelik bu coğrafyada en geçerli dil, Altay dil ailesinin en büyük kolu olan Türk dilidir.<br /><br /><br /><b>❏ Çağdaş Türk yazı dilleri nelerdir?</b><br />Bu yazı dilleri Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Özbek Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Tatar Türkçesi, Başkurt Türkçesi, Uygur Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Karakalpak Türkçesi, Kumuk Türkçesi, Karaçay Türkçesi, Balkar Türkçesi, Nogay Türkçesi, Hakas Türkçesi, Altay Türkçesi, Tuva Türkçesi ile Çuvaşça ve Yakutçadır.<br /><br /><br /><b>Tarihî süreçte Türkçenin dönemlerini söyleyiniz.</b><br /><br /><br /><b>TÜRK DİLİNİN TARİHİ DÖNEMLERİ</b><br /><br /> Dil tarihi uzmanları, Türk dilinin tarihî gelişimini dönemlere ayırırken metinlerle takip edilen dönemden öncesi için birbirinden az çok farklı ayrımlar ve adlandırmalar yaparlar. Bu farklılıkları bir kenara bırakarak Türk dilinin tarihî dönemlerini şöyle özetleyebiliriz:<br /><br /> 1. Altay Dil Birliği Dönemi: Türkçenin Altay dillerinden (Moğolca, Mançuca, Tunguzca, Korece, Japonca) henüz ayrılmadığı karanlık bir dönem olarak değerlendirilir.<br /><br /> 2. En Eski Türkçe Dönemi: Türkçenin bağımsız bir dil olarak ana Altaycadan ayrıldığı dönem olarak kabul edilmektedir.<br /><br /> 3. İlk Türkçe Dönemi: Hun, Avar, Hazar, Bulgar dillerinin Türkçeden henüz ayrılmadığı dönem olarak gösterilir.<br /><br /> Türkçenin karanlık çağlarına ait dönemleri ana hatlarıyla bu şekildedir. Bundan sonraki dönemlere ait metinler, yazılı kaynaklar olduğu için dilimizin tarihî gelişimi sağlıklı bir şekilde izlenebilmektedir.<br /><br />Türkçenin metinlerle takip edilebilen bu dönemleri sırasıyla şöyledir:<br /><br />1. ESKİ TÜRKÇE DÖNEMİ (6.–13. yüzyıllar arası)<br /> Türkçenin belgelerle takip edilen ilk dönemi olup 13. yüzyıla kadar olan zamanı içine alır. Türkçenin bütün dönemleri hesaba katıldığında hem ses ve biçim bilgisi hem de söz varlığı bakımından en saf ve duru dönemidir. Dilin gramer özelliklerini, tarihî gelişimini tespit için düzenli ve bol metinlerin olduğu bu dönemde bütün Türkler, Türkçenin bu ilk yazı dilini kullanmışlardır. Eski Türkçe dönemine ait metinler; Köktürk, Uygur ve Karahanlı metinleri olarak üç grupta toplanır:<br /><br />a) Köktürk metinleri<br /> Köktürklerin kendi icadı olan Köktürk alfabesiyle taşlar (bengü taşlar*) üzerine yazılan metinlerdir. Bir kısmı çeşitli albüm ve dergilerde tanıtılan, bir kısmı ise henüz yayınlanmamış irili ufaklı bu metinlerin sayısı 250’den fazladır. Bengü taşların en meşhurları Kül Tigin, Bilge Kağan, Tonyukuk adına diktirilen ve Köktürk Yazıtları (Orhun Abideleri) adıyla bilinenlerdir. Metin itibariyle daha uzun ve kapsamlı olan bu yazıtlar dışında Köktürk çağına ait diğer bengü taşlar şunlardır: Çoyrın, Hoytu Tamir, Nalayha, Talas, Hangiday, İhe-Nûr, Köl İç Çor (İhe-Huşotu), İşbara Tamgan Tarkan (Ongin), Altun Tamgan Tarkan (İhe-Aşete), Mahan Kağan (Bugut).<br /><br />Bunlardan “Çoyrın bengü taşının 687-692 yılları arasında dikildiği tahmin edilmektedir. Eğer bu tahmin doğruysa, altı satırlık bu taş, Türkçe yazılmış olan ve Köktürk harflerinin kullanılmış bulunduğu ilk metin olmaktadır.”[1] Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar dikkatlerin yeni bir malzeme üzerinde toplanmasına sebep olmuştur: Kazakistanda Esik kurganından çıkan bakır tas üzerindeki Köktürk işaretli kısa yazının okunuşu doğrulanırsa Türk yazı dilinin belgeleri Çoyrın bengü taşından 1200 yıl kadar daha önceye gidecek demektir.<br /><br />İleri bir tarihte belki yeni malzemeler ortaya çıkabilir. Ancak bugün itibariyle bu döneme ait en önemli belgeler hiç şüphesiz Köktürk Yazıtlarıdır. Bu yazıtların bulunması ve yazısının 1893’te Danimarkalı V. Thomsen tarafından çözülerek okunması, Türk dili araştırmaları için dönüm noktasıdır.<br /><br />b) Uygur metinleri<br />Köktürk devleti yıkıldıktan sonra tarih sahnesinde Uygurları görürüz. Yeni bir din arayışıyla Budizm’i benimseyen Uygurlar, Uygur yazısı ve Mani, Brahmi yazılarıyla taş ve kâğıt üzerine yazılmış çeşitli metinlerle kütük basması eserler bırakmışlardır. Doğu Türkistan’daki kazılarda ortaya çıkarılan yüzlerce sandık eserin çoğu, dinî nitelikli olmakla beraber aralarında tıp, falcılık, astronomi ve şiirle ilgili olanlar da vardır. En önemlileri şunlardır:<br />· Sekiz Yükmek (Sekiz Yığın)<br />· Altun Yaruk (Altın Işık)<br />· Irk Bitig (Fal Kitabı)<br />· Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesi (İyi Düşünceli Şehzade ile Kötü Düşünceli Şehzade)<br /><br />c) Karahanlı metinleri<br />Eski Türkçenin Karahanlı dönemine ait başlıca eserleri şunlardır:<br />· Kutadgu Bilig (Mutluluk Bilgisi):<br />· Dîvânü Lûgati’t-Türk:<br />· Atabetü’l-Hakayık (Gerçeklerin Eşiği):<br />· Divân-ı Hikmet:<br />2. ORTA TÜRKÇE DÖNEMİ (13.–15. yüzyıllar arası)<br /><br />Eski Türkçeyle yeni Türkçeyi birbirine bağlayan geçiş dönemidir. Bu dönemde bütün Orta Asya’da kullanılan Türkçeye, Ortak Türkçe, Müşterek Orta Asya Türkçesi adları da verilmiştir. “Orta-Asya Türk dünyası, XII. yüzyılda başlayan bazı kaynaşma, karışma ve ayrışmaların sonucu olarak, yavaş yavaş Türk dilinin genel yapısında birtakım değişme ve gelişmelere sahne olmuştur. Bu değişme ve gelişmeler yeni yazı dillerinin oluşmasına ortam hazırlamıştır. Böyle bir oluşum ve dallanmaya beşiklik eden asıl bölge Harezm böl­gesidir. Bu bölge, dil tarihimizde, bir yandan Karahanlı Türkçesi ile Harezm Türkçesini birbirine bağlayan bir köprü vazifesi görürken, bir yandan da Eski Türkçenin yeni şartlar altında devamını sağlayan ve Doğu Türkçesini başlatan Çağataycanın oluşmasına ortam hazırlamıştır. Edebî gelenek bakımından, Harezm’in kuzeyindeki Altınordu-Kıpçak Türkçesi de Harezm Türkçesine dayandığı için bölgenin Kıpçak Türkçesinin ayrı bir kol hâline gelişinde de büyük katkısı vardır. Horasan ve İran’dan batıya doğru yol alarak XIII. yüzyılda Oğuz Türkçesi temelinde yeni bir kol oluşturan Türk yazı dilinin ilk belirtileri ve filizlenmesi de yine bu bölgede başlamıştır denebilir.<br /><br />Görülüyor ki, Harezm bölgesinde kurulup gelişmiş olan Harezm Türkçesi, XIII. yüzyıla kadar biribirinin devamı niteliğinde tek kol hâlinde ilerleyen Türk yazı dilinin Çağatay, Oğuz ve Kıpçak temelinde yeni dallanmalarına kaynaklık etmiştir. Bu dallanmanın gerekli kıldığı şartlara elverişli bir ortam hazırlamıştır... Esasen bu devir Türkçesine Orta Türkçe denmesinin sebebi de Eski Türkçe ile Yeni Türk dili kolları arasında bir geçiş devresi niteliği taşımasındandır. Bu bakımdan Türk dili tarihindeki yeri önemlidir.”[2]<br /><br />Türk dili ve Türk kültüründe önemli değişmelerin olduğu bu dönem, Harezm Türkçesi ile temsil edilir. Harezm Türkçesi, 13. ve 14. yüzyıllarda Batı Türkistandaki yazı diline verilen isimdir. Edebî gelenekler bakımından Karahanlı Türkçesine dayanan bu yazı dili, Oğuz ve Kıpçak lehçelerinden de etkilenmiştir.<br /><br />Karahanlı Türkçesinden Çağatay Türkçesine geçiş olarak değerlendirilen bu dönemde, dil tarihi bakımından önemli eserler yazılmıştır. Bu dönemin dil yadigârlarını Harezm Türkçesi ve Kıpçak Türkçesi olmak üzere iki grupta değerlendirmek de mümkündür. Bunlardan başlıcaları aşağıda kısaca anılmıştır:<br /><br />Harezm Türkçesinin yadigârları:<br /><br />· Mukaddimetü’l - Edeb:.<br />· Kısasü’l - Enbiyâ<br />· Muînü’l – Mürid<br />· Muhabbetnâme· <br /> . Nehcü’l – Ferâdis<br /><br />Anonim Kur’an Tefsiri bu döneme ait diğer bir eserdir.<br /><br />Kıpçak Türkçesinin yadigârları:<br /><br />· Kodeks Kumanikus (Codex Cumanicus<br />· Tercümanü Türkî ve Arabî<br />· Kitâbü’l-İdrâk li Lisânü’l-Etrâk<br />· Husrev ü Şirin<br />· Gülistan Tercümesi<br />· Et-Tuhfetü’z-Zekiyye fi’l-Lûgati’t-Türkiyye<br />· El-Kavaninü’l-Külliye li Zabti’l-Lûgati’t-Türkiyye<br /><br />3. YENİ TÜRKÇE DÖNEMİ (15.–20. yüzyıllar arası)<br />Orta Türkçe dönemindeki Türk lehçelerinin, edebiyatlarının gelişerek devam ettiği dönemdir. Bu dönemi, dil bilgisi yapısı bakımından belli farklılıklar olmakla birlikte Orta Türkçe Dönemi’nden kesin çizgilerle ayırmak pek mümkün değildir. Ancak Türkçenin dış etkiler sebebiyle bazı değişikliklere uğradığı zamanlar bu dönem içinde değerlendirilebilir.<br /><br />Bu dönemde bir tarafta Orhun, Uygur, Karahanlı Türkçeleri, Harezm Türkçesi ve onun devamı niteliğinde olan ve geçmişteki ses ve yapı bilgisi özelliklerini koruyan Çağatay Türkçesi gelişmesinini sürdürürken diğer tarafta Anadolu Selçuklularıyla birlikte Oğuz ağzı yazı dili olmaya başlamış ve kısa sürede büyük gelişmeler göstererek Türkçeninin ikinci büyük, edebî yazı dili olmuştur.<br /><br />Milâttan önceki yüzyıllarda Hazar ve Karadeniz’in kuzeyinden Avrupa içlerine kadar uzanan Türk göçleri, milâttan sonraki yüzyıllarda da devam ederek 15. yüzyıla kadar sürmüştür. Bu göçlerle birlikte birtakım siyasî gelişmeler de yaşanmış, yeni kültür merkezleri kurulmaya başlamış, Türk yazı dilinde dallanmalar ortaya çıkmış, Kuzey-Doğu Türkçesi ve Batı Türkçesi denen lehçeler grubu teşekkül etmiştir.<br /><br />4. MODERN TÜRKÇE DÖNEMİ<br />20. yüzyıldan itibaren bugünü de içine alan bütün Türk bölgelerinde devam eden Türkçedir. Geçmişte olduğu gibi bugün de çok geniş bir alanda oldukça hareketli bir görünüm arz eden Türkçe, günümüzde yirmiye yakın yazı diliyle varlığını devam ettirmektedir.<br /><br />❏ Tarih boyunca Türkçeye katkısı bulunan yazarlar kimlerdir?<br />Yollug Tigin, Kaşgarlı Mahmut, Ahmet Yesevi, Yusuf Has Hacip, Edip ahmet Yükneki, Ali Şir Nevai, Hoca Dehhani, Yunus Emre......<br /><br />◆ Nusret Diflo Ülkü’nün “Türk çem” adlı şiiirine göre Türkçe kimler tarafından ve nereler -<br />de konuşulmaktadır?<br />Nusret Diflo Ülkü’nün “Türk çem” adlı şiiirine göre Türkçe orta Asyadan Tut Ta Balkanlara kadar olan geniş bir alanda konuşulmaktadır. <br />◆ Şair, dünyanın farklı yerlerinde Türkçe konuşan insanlarla kendisini niçin fark lı gö rmü yor?<br />Çünkü Türkçe konuşan herkesi Kendi ulusu olarak görüyor.<br />Eski Türkçe Döneminden alınan metinlerin her birinde yazıldıkları yüzyılın ay›rıcı özelliklerini görebiliriz. Asıl metinlerde geçen bu gün de kullanmakta olduğunuz kelimeleri aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />Türk, Oğuz, begleri, eşidin, akar, at, başladım, şehadet, yir, altınıta kelimeleri bugün de kullandığımız kelimelerdir.<br />Eski Türkçe Döneminden alınan metinlerin yazldıkları dönemdeki Türkçe ile günümüz Türkçesindeki belirleyici ses deşiğikliklerini örnekteki gibi aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />sözüg.....> söze <br />begleri.....> beyleri g.......> y değişmesi<br />eşidin........> işitin d.......> t değişmesi, e.......> i değişmesi<br />yir.............> yer e..........> i değişmesi<br />altınıta.....> altında t..........> d değişmesi<br />“Türk” sözü yukarıdaki metinlerden hangisinde geçmektedir? Bu metnin hangi coğrafyada, kimler tarafından ve kaçıncı yüzylda oluşturulduğunu aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />Türk sözcüğü yuklarıdaki metinlerde Orhun Yazıtlarında geçmektedir. Orta Asyada 8 . yüzyılda Göktürkler tarafından kullanılmıştır.<br />Yukarıdaki şiir Âşık Paşa’nın bir mesnevisinden alınmştır. Beyitleri okuyunuz. Beyitleri anlamadıysanız sebebini aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br /> Beyitler tam olarak anlaşılmıyor. Çünkü anlamını bilmediğimiz kelimeler kullanılmış.<br /> “Hazırlık” bölümünde araştırmanız istenen Türkçeye katkısı bulunan yazarlardan Eski Anadolu Türkçesi ile eser veren yazarları aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />Hoca Dehhani, Ahmet Yesevi ( Divan-ı Hikmet), Şeyyâd Hamza(Yûsuf u Züleyhâ), kaşgarlı Mahmut ( Divan-ı lügatit-türk), Yusuf Has Hacip( Kutadgu Bilig) Edip ahmet Yükneki( Atabetü-l Hakayık)<br />Ahmet Fakîh'in Kitâbu Evsâfı Mesâcidi'ş- Şerîfe adlı eseri Eski Anadolu Türkçesinin en eski eserlerinden birisi olarak kabul edilir.<br /><br />Türkçenin dönemleri hakkında edindiğiniz bilgileri aşağıda boş bırakılan yere yazınız.<br />1. Altay dönemi,<br />2. En eski Türkçe dönemi<br />3. İlk Türkçe dönemi,<br />Eski Türkçe dönemi, Orta Türkçe dönemi, Yeni Türkçe dönemi, Modern Türkçe dönemi<br /><br /><b><span style="color: red;"> ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME</span></b><br /><b>1. Tarihî bir metin okuduğunuz zaman o metnin Türkçenin hangi devrine ait olduğunu belirleyebilmeniz için ne gibi özelliklerine bakarsınız?</b><br />Metinde kullanılan sözcüklere bakarız. bu sözcükler bize metnin hangi zamanda yazıldığı hakkında bilgi verir.<br /><br />2. Yaşadığı coğrafya ve etkileşimde bulunduğu kültürler bir milletin dilini etkiler. etkileşimde bulunduğu millet ve kültürlerde gördüğü yeni eşya, nesne, alet, kavram ......gibi durumları anlatmak için kendi dilinde karşılığı yoksa olduğu gibi o dilden alınır.<br /><br /><b>3. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri doldurunuz.</b><br />• Türk çe, __Eski Türkçe , ___Orta Türkçe , _Yeni Türkçe , _Modern Türkçe_ dönemlerinden oluşur.<br />• Eski Anadolu Türkçesi, Anadolu ve _Azerbaycan Türkçesinden oluşmuştur.<br /><br />4. Aşağıdaki cümlelerin başına verilen bilgiler doğru ise D yanlış ise Y yazınız.<br /><br />( D) Kutadgu Bilig Türkçe için önemli bir eserdir.<br />( Y ) Dede Korkut Hikayeleri Oğuz lar hakkında yazılmış bir eser değildir<br />( D ) Orta Türkçe Döneminde saf bir Türkçe kullanılmıştır.<br />( D) Atatürk “Türk Dil Kurumu”nun çalışmalarına özel ilgi duymuştur.<br /><br />5. Aşağıdakilerden hangisi Türkçenin dönemlerin den biri değildir?<br />A) Es ki Türkçe Dönemi B) Çağdaş Türkçe Dönemi<br />C) Asıl Türkçe Dönemi D) Orta Türkçe Dönemi E) Yeni Türkçe Dönemi<br /><br />6. Atatürk’ün Türk dili için yaptığı çalışmalar hangi ilke ile ilgilidir?<br />A) Halkçılık B) Milliyetçilik C) Devletçilik D) Laiklik E) İnkılapçılık<br /><br />7. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün Türkçenin gelişimi ile ilgili yaptığı çalışmalardan<br />değildir?<br />A) Türk Dil Kurumunu kurması<br />B) Ağızlardan Türkçe kelimeler derletmesi<br />C) Türk lehçeleri sözlüklerini Türkiye Türkçesine kazandırması<br />D) Türk Tarih Kurumunu kurması<br />E) Türk dili çalışmaları için kongreler düzenlemesi<br /><br />8. Aşağıdakilerden hangisi 18. yy. dan sonra oluşan Türk yazı dillerinden değildir?<br />A) Kazakça B) Tatarca C) Kırgızca D) Türkiye Türkçesi E) Türkmence<br /><br /> ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI<br />1 . . Köken Bakımından Dünya Dilleri<br />1. Hint - Avrupa Dilleri Ailesi<br />a. Asya Kolu: Hintçe, Farsça, Ermenice<br />b. Avrupa kolu:<br />* Germen (Cermen) Dilleri: Almanca, İngilizce, Felemekçe (Hollanda’da ve Belçika’nın bir kısmında kullanılan dil).<br />* Romen Dilleri: Latince, Fransızca, İspanyolca, Portekizce, İtalyanca<br />* İslav Dilleri: Rusça, Sırpça, Lehçe (Lehistan bölgesinde kullanılan dil).<br />2. Hami-Sami Dilleri Ailesi: Akatça, Arapça, İbranice<br />3. Bantu Dilleri Ailesi: Orta ve Güney Afrika’da yaşayan Bantuların dilleri bu gruba girer.<br />4. Çin Dilleri Ailesi: Çince ve Tibetçe bu ailedendir.<br />5. Ural- Altay Dilleri Ailesi:<br />a. Ural Kolu: Fince, Macarca, Estonca<br />b. Altay Kolu: Türkçe, Moğolca, Mançuca<br /><br />2. Yapı bakımından diller hangi özelliklerine göre sınıflandırılmıştır?<br />Yeryüzündeki diller, ses sistemi, biçim yapısı ve söz dizimi özelliklerine göre sınıflandırılmıştır.<br /><br />3. Atatürk'ün Türkçecinin sadeleşmesi için yaptığı çalışmaları söyleyiniz?<br />Dil inkılabı, özü itibariyle, çağdaş değerler içinde bir kültür davası olarak ele alınmalıydı. Bunun gerçekleştirilmesi içinde bilimsel temelde çok yönlü ve kapsamlı bir programa bağlanması gerekiyordu. Bu bakımdan dil inkılabının dayandığı fikir temelini:<br />1-Yabancı etkiler altında benliğini kaybetmiş olan dilimizin millileştirilmesi, ona kendi yapı ve işleyişine uygun bir gelişme yolunun çizilmesi,<br />2-Bilimsel yollar ile incelenerek aslındaki güzelliğin ve tarihi zenginliğin ortaya konması,<br />3-Türkçemize, kelime türetme ve terim yapma imkanları bakımından işleklik kazandırılarak, uzun vadede zengin bir kültür dili durumuna getirilmesi, şeklinde üç ana ilkede özetleyebiliriz.<br /><br />4.....................<br />5. Türkçenin köken bakımından dünya dilleri arasındaki yeri nedir?<br /> Türkçe Ural Altay dil ailesinin Altay koluna bağlı sondan eklemeli bir dildir.<br /><br />6. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri doldurunuz.<br />• Türk Dil Kurumu .....<br />• Orta Türkçe Döneminde dilimize Arap ve Fars dillerinden pek çok kural ve kelime girmiştir.<br /> • “Türk” kelime si ilk kez Eski Türkçe Döneminde kullanılmıştır.<br />7. Aşağıdaki cümlelerin başına verilen bilgiler doğru ise D yanlış ise Y yazınız.<br /> ( Y ) Dünya dilleri, öğelerinin dizilişine göre sınıflandırılmıştır.<br />( Y ) Türkçe, Hint-Avrupa dil ailesine mensuptur.<br />( D ) Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir.<br />( D ) Türkçe, Ural-Al tay dil grubunun Altay kolundandır.<br />( Y ) Türkçede kelimelerin önü ne geleneklerde vardır.<br />( D ) Türk adı ilk defa yazılı olarak Göktürk Yazıtlarında geçmiştir.<br />( Y ) Türkçe, sadece Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde konuşulur.<br />( D ) Türkçe, Anadolu’da yeni özellikler kazanmıştır.<br /><br />8. Es ki Türkçede kelime başlarında bulunan “k”ler günümüzde hangi sese dönüşmüştür?<br />A) t B) z C) b D) g E) m<br /><br />9. “gel-” fiilinin Es ki Türkçeden günümüz Türkçesine gelişinde hangi ses olayı görülür?<br />A) Ünsüz düşmesi B) Kaynaşma C) ikizleşme D) Ünsüz değişmesi E) Göçüşme<br /><br />10. Aşağıdaki dillerden hangisi Türkiye Türkçesiyle ilişkili değildir?<br />A) Azerice B) Kırgızca C) Kazakça D) Rusça E) Özbekçe<br /><br />11. Türkçe, Anadolu’da hangi tarihten sonra yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır?<br />A) 1453 B)1248 C) 1071 D) 1923 E) 1402<br /><br /><br />12. Türkçe, yapı bakımından hangi dil grubun dandır?<br />A) Tek heceli B) Çekimli C) Önden eklemeli D) Sondan eklemeli E) İki heceli<br /><br />13. Türkiye Türkçesi hangi ağız esas alınarak şekillendirilmiştir?<br />A) İstanbul B) Konya C) Ankara D) Karaman E) Erzurum</div><div><b>kaynak:</b><a href="http://yeniedebiyat.blogspot.com.tr/">yeniedebiyat.blogspot.com</a></div><div><img height="200" src="http://www.hesaplikitapli.com/u/hesaplikitapli/img/c/e/k/ekoyay-ortaogretim-9-sinif-dil-ve-anlatim20130821132439.jpg" width="138" /></div></div>

9.SINIF EKOYAY DİL VE ANLATIM CEVAPLARI SAYFA 42-50

2014-2015 9. Sınıf dil ve Anlatım  cevapları- EKOYAY  Türkçenin tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi  sayfa 42- 50 HAZIRLIK SORULARI Türkçeni...

Devamı »